Muskusrattenbeheer

Waterschappen in Nederland zijn wettelijk verplicht om dijken, oevers en kanalen te beschermen tegen schade van muskus- en beverratten. De schade is tot nu toe alleen te voorkomen door ze actief te bestrijden. Muskusratten horen van oudsher niet in Nederland thuis; ze zijn hier door menselijk handelen beland en hebben bij ons geen natuurlijke vijanden. Zonder ingrijpen kunnen ze zich volop vermenigvuldigen en komt de (water)veiligheid in Nederland in gevaar. Doel is om ons land in 2034 vrij van muskusratten te hebben.

In beeld: waarom we muskusratten bestrijden

Waarom bestrijden we muskusratten?

Graverij in dijken

Muskusratten zijn echte gravers. Een muskusrat verzet maar liefst dertien kruiwagens grond per jaar. Ze graven hun holen en gangenstelsels in met name de dijken en oevers. Dit tast de stabiliteit van onze dijken en oevers aan en dat is in een land dat gevoelig is voor overstromingen gevaarlijk. Veel van de weggegraven grond komt in sloten en kanalen terecht, waardoor de waterafvoer stagneert.

Nauwelijks natuurlijke vijanden

Muskusratten planten zich razendsnel voort en hebben in Nederland nauwelijks natuurlijke vijanden. In ons zachte klimaat kan een vrouwtjesmuskusrat drie tot vier keer per jaar jongen krijgen. Gemiddeld krijgt een muskusrat 5 à 8 jongen per worp, die in hetzelfde jaar zich ook weer voortplanten. Zonder ingrijpen groeit het aantal explosief.

Inzetten van speurhonden

foto 5.2

Een slimme muskusrat kan zich goed verstoppen, maar een goed getrainde speurhond kan een muskusrat al op meer dan 50 meter ruiken. Als de honden aanslaan op een vers spoor van muskusratten, is het aan de muskusratbeheerders om de gebruikelijke werkwijze te hanteren en een val te zetten. Er heerst enthousiasme over de inzet van speurhonden als hulpmiddel. Honden vinden het mooi en ook beheerders werken graag samen met een speurhond.

Vakspecialisten

foto 9 klem zetten waterkant

Het opsporen en vangen van muskusratten vereist ervaring en techniek. Alle beheerders zijn opgeleid om hun werk zo effectief en diervriendelijk mogelijk te kunnen doen. Door opleiding en werkervaring heeft de beheerder kennis van de flora en fauna, de natuurwetgeving en de waterwereld. Het vangen van muskusratten gaat met veel zorgvuldigheid. Muskusratbeheerders werken volgens de landelijk afgesproken gedragscode voor bestrijding van muskus-en beverratten.

Innovatie

_B7A9084

Met speciale drones voeren we inspecties uit. Deze drones zijn uitgerust met een zogenaamde infrarood camera inclusief een hoge resolutie camera om foto’s te maken. De camera toont de actuele temperaturen van een dijk of oever en met verschillende kleuren worden de verschillende temperaturen aangeven. Zwakke plekken of gaten in een dijk, veroorzaakt door muskusratten, zijn op de beelden goed te signaleren.

Is het een muskusrat, een beverrat of toch een bruine rat?

De muskusrat wordt weleens met andere knaagdieren verward. Vooral met de woelrat, bruine rat en beverrat. Omdat de muskusrat vaak met deze knaagdieren wordt verward, zetten we de verschillen hiernaast even op een rijtje:

De muskusrat

Foto 14 Muskusrat animatie
  • leeft bij water
  • zwemt met zijn rug boven water
  • heeft een stompe neus, oren zijn nauwelijks zichtbaar
  • zijn staart is aan de zijkanten afgeplat, als bij een paling

De beverrat

Foto 15) beverrat animatie
  • leeft bij water
  • zwemt vaak met zijn rug boven water
  • oranje voortanden, enorme snorharen
  • dunne, ronde staart
  • instroom vanuit buurlanden; komt alleen nog voor in de grensregio's

De bruine rat

foto 13 Bruine rat animatie
  • leeft vaak bij huis of schuur
  • zwemt met alleen kop boven water
  • spitse neus
  • korte, dikke en kale staart

Wat zijn invasieve exoten?

foto 4 Rode rivierkreeft

Muskusratten staan op de Europese lijst van Invasieve soorten. Dit zijn dieren die hier oorspronkelijk niet thuishoren. Ze vormen een bedreiging voor de biodiversiteit: ze eten planten als riet en lisdodde weg en verdringen daardoor inheemse diersoorten zoals de zwarte stern, de roerdomp en de kleine karekiet. Deze vogels leven in het riet, waar ook de muskusratten hun leefomgeving hebben.

Invasieve exoten zoals de muskusrat, maar ook de Amerikaanse rivierkreeft, tasten bovendien onze weilanden en oevers aan. De Amerikaanse rivierkreeft graaft, net zoals de muskusrat, graag tunnels waardoor onze dijken beschadigd raken. Ze brengen schade toe aan de watervegetatie en verhogen daarmee de troebelheid van het water. De rode Amerikaanse rivierkreeft is ook drager van een parasitaire schimmel die dodelijk is voor onze lokale rivierkreeften.

Samenwerking waterschappen in West- en Midden-Nederland

West- en Midden-Nederland bestaat voor een groot deel uit polders en veenweidegebied. Dit is land dat lager ligt dan het omliggende water en dat moeten we beschermen tegen overstromingen. Er zijn zo'n honderdtwintig muskusrattenbestrijders in de werkgebieden van deze waterschappen actief en ze zijn allemaal in dienst bij Hoogheemraadschap de Stichtse Rijnlanden.

-Hollands Noorderkwartier
-Amstel, Gooi en Vecht
-Rijnland
-Delfland
-Schieland en de Krimpenerwaard
-Hoogheemraadschap de Stichtse Rijnlanden

Muskusrat gezien?

Bel tijdens kantooruren naar:

(030) 634 57 56.

U kunt uw melding ook direct via de website doen:

Melding maken van een gesignaleerde muskusrat

Muskusrat

Muskusrat

Muskusrat3

Landelijke website

Meer informatie over muskusrattenbestrijding is te vinden op de landelijke website Muskusrattenbestrijding in Nederland.

Werken bij HDSR

Ook aan de slag als muskusrattenbeheerder?

Bekijk onze vacatures

muskusbeheern